نقش راهبردی سواد سلامت و خودمراقبتی در مدیریت پایدار بیماری اماس
دکتر فاطمه پورحاجی، ضمن گرامیداشت روز جهانی ام اس، ۳۰ می مصادف با ۹ خرداد بیان کرد: بیماری اماس (مولتیپل اسکلروزیس) بهعنوان یکی از شایعترین اختلالات خودایمنی دستگاه عصبی مرکزی، مسیری طولانیمدت و نیازمند مدیریت مستمر است. با وجود پیشرفتهای قابلتوجه در درمانهای دارویی، تجربه بالینی و مطالعات اپیدمیولوژیک نشان میدهد که بسیاری از عودها، عوارض جانبی قابلپیشگیری و افت کیفیت زندگی بیماران، ریشه در آگاهی ناکافی، تفسیر نادرست علائم یا پیروی ناپایدار از دستورالعملهای درمانی دارد.
وی با اشاره به ماهیت مزمن و متغیر بیماری اماس، بر ضرورت تقویت سواد سلامت بیماران و خانوادههای آنان بهعنوان زیربنای مؤثرترین راهکارهای خودمراقبتی تأکید کرد.
پژوهشگر حوزه سواد سلامت، در این خصوص اظهار داشت: خودمراقبتی در اماس تنها به معنای مصرف منظم دارو نیست؛ بلکه مجموعهای از تصمیمگیریهای آگاهانه در حوزه تغذیه متعادل، فعالیت بدنی متناسب با توان فردی، مدیریت استرس، پایش هوشمندانه علائم و ارتباط مؤثر با تیم درمان است. این تصمیمگیریها زمانی امکانپذیر است که بیمار و همراهان او به سواد سلامت کافی دست یافته باشند؛ یعنی توانایی دریافت، درک، ارزیابی و بهکارگیری اطلاعات سلامت را برای انتخابهای روزمره کسب کرده باشند.
دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقا سلامت بیان کرد: بر اساس شواهد علمی، بیماران اماس با سطح سواد سلامت بالاتر، پایبندی درمانی بهتری از خود نشان میدهند، تعامل سازندهتری با کادر درمان دارند و شاخصهای کیفیت زندگی و استقلال عملکردی مطلوبتری را تجربه میکنند.
دکتر پورحاجی اظهارداشت: اجرای برنامههای آموزشی ساختاریافته در کلینیکهای تخصصی، توسعه ابزارهای دیجیتال معتبر برای پایش علائم و ثبت عوارض، و توانمندسازی خانوادهها بهعنوان "همراهان آگاه"، سه رکن کلیدی برای نهادینه کردن خودمراقبتی پایدار هستند. بدون سواد سلامت، خودمراقبتی به اقدامات پراکنده و گاهی نادرست تبدیل میشود که نهتنها سودمند نیست، بلکه ممکن است بار بیماری را افزایش دهد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: سیستم سلامت باید از الگوی صرفاً درمانمحور به سمت مدل مراقبت مشارکتی حرکت کند. ارتقای سواد سلامت بیماران اماس یک هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری مستقیم در کاهش عودها، پیشگیری از ناتوانی زودرس و حفظ کرامت فردی است. از تمامی نهادهای آموزشی، رسانههای سلامت و متخصصان علوم پزشکی دعوت میکنم با تولید محتوای علمی، ساده، بومیشده و در دسترس، گامی عملی در مسیر توانمندسازی بیماران بردارند.


