روز جهانی تیروئید با شعار " مشکل تو نیستی، تیروئیدته "
دکتر سید رضا خطیبی، عضو هیئت علمی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه در خصوص روز جهانی تیروئید، 25 می مصادف با 4 خرداد 1401 و اهمیت ویژه آن توضیحاتی را بیان نمودند:
غده تیروئید یکی از مهم ترین غدد درون ریز بدن است که در ناحیه جلو گردن واقع شده و با تولید هورمون های تیروئید سوخت و ساز بدن را کنترل می کند. بیماریهای متعددی که دراین غده بروز می کنند باعث اختلال در عملکرد آن گردیده و منجر به بروز علائم و نشانه های بالینی متعدد می گردند. بنابراین آگاهی عموم جامعه از بیماریهای غده تیروئید که بطور مستقیم بر سلامت فرد تاثیر دارند، ضروری می باشد.
شیوع بیماریهای غده تیروئید در دنیا قابل توجه بوده، این بیماریها افراد را در تمام سنین گرفتار نموده و طیف وسیعی از علائم و نشانه های بالینی را بوجود می آورند. حدود یک میلیاردو ششصد میلیون نفر در دنیا در معرض خطر ابتلا به بیماریهای غــده تیروئید بوده و حدود دویست میلیون نفر نیز مبتلا به انواع بیماریهای تیروئید هستند.
دکتر خطیبی با اشاره به اینکه ۶۰ درصد بیمارانی که با یک بیماری تیروئید مشغول زندگی میباشند از وجود بیماری خود بی اطلاع هستند گفت: افزایش سطح آگاهی مردم از بیماریهای تیروئید و عوارض آنها و همچنین راههای پیشگیری و درمان بیماریهای غده تیروئید از اهداف نام گذاری روز تیرویید است از این رو شعار روز جهانی تیروئید سال 2022 میلادی «مشکل تونیستی، تیروئیدته «It’s not you; It’s your Thyroid» انتخاب شده است.
وی افزود: مصرف ناکافی ید، سلنیوم، کمبود ویتامینD ، آلودگی هوا، قرار گرفتن در معرض تابش های رادیواکتیو، افزودنی ها و نگهدارنده های موادغذایی، سیگار، از جمله علل اصلی بروز اختالل در عملکرد غده تیروئید محسوب می شوند.کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدیسم ((Hypothyroidism یکی از شایع ترین بیماری های غدد درون ریز محسوب می شود. در این بیماری، غده تیروئید نمی تواند به اندازه نیاز بدن هورمون های تیروئیدی تولید کند.هورمون های تری یدوتیرونین (T3)و تیروکسین (T4) وظیفه تنظیم مصرف انرژی، تولید گرما و رشد بدن را برعهده دارند. علائم اصلی کم کاری تیروئید شامل: ضعف و خستگی، خواب آلودگی، عدم تحمل به سرما، کاهش تعریق، افزایش وزن، درد مفاصل و عضلات، اختلالات قاعدگی، ورم صورت هستند. بیماری خودایمن تیروئیدیت هاشیموتو، پرتودرمانی در ناحیه گردن درمان با ید رادیواکتیو، جراحی غده تیروئید، مقدار کم ید در رژیم غذایی، مصرف برخی از داروها از جمله آمیودارون، لیتیوم، اینترفرون آلفا از جمله دلایل بروز کم کاری تیروئید محسوب می شوند.پر کاری تیروئید یا هیپرتیروئیدیسم (Hyperthyroidism) وضعیتی است که غده تیروئید اقدام به تولید و ترشح بیش از اندازه هورمون های تیروئیدی می کند. ترشح بیش از اندازه هورمون های T3 و T4 منجر به ضربان نامنظم قلب، کاهش وزن، تعریق زیاد، عدم تحمل به گرما، ریزش مو، اضطراب، عصبانیت، لرزش و بیقراری، برجسته شدن چشم ها، نازک شدن پوست، مشکل خواب می شود. بیماری خودایمن گریوز، التهاب تیروئید (تیروئیدیت)، برآمدگی های غده تیروئید، زایمان، مصرف بیش از حد ید (شامل نوشیدنی و موادغذایی حاوی ید)، داروهای تیروئید، از جمله دلایل بروز کم کاری تیروئید محسوب می شوند.
عضو هئیت علمی دانشکده بهداشت همچنین اظهار داشت: تقریبا از هر 4 هزار نوزاد، یک نفر به عارضه کم کاری تیروئید دچار می شود. تحقیقات نشان می دهند، کم کاری مادرزادی تیروئید در 10 درصد نوزادان در ماه نخست، 35 درصد در 3 ماهگی، 70 درصد در یک سالگی و 100 درصد در طول 4 سال نخست زندگی شناسایی می شود. شایع ترین علت کم کاری مادرزادی تیروئید، اختلال در تکامل کامل یا نسبی غده تیروئید یا جایگزینی نامناسب تیروئید در دوران جنینی است. زردی ادامه دار، وزن زمان تولد بیش از 4 کیلوگرم، کم اشتهایی و شیر خوردن ناکافی، کاهش درجه حرارت بدن، کم تحرکی و حرکات آهسته، یبوست، آپنه (قطع تنفس) و تنفس صدا دار، از نشانه های کم کاری مادرزادی تیروئید در اوایل نوزادی است. کم کاری مادرزادی تیروئید در نوزادان اگر سریعا تشخیص و درمان نشود، باعث عقب ماندگی ذهنی، کوتاهی قد، ناشنوایی، بیماری های مغزی و عصبی و عقب ماندگی رشد جسمی می شود. آزمایش غربالگری برای کم کاری مادرزادی تیروئید، ساده ترین روش برای تشخیص این اختلال محسوب می شود که شامل گرفتن نمونه خون از پاشنه نوزاد در چند ساعت نخست پس از تولد است.
توصیه نهایی به آحاد جامعه نیز آن است که فقط از نمک ید دار تصفیه شده در حد متعارف استفاده نموده زیرا به مقدار کافی ید داشته و فاقد هر گونه ناخالصی است لذا کاملا بدون ضرر و عوارض جانبی است. هیچوقت از نمک دریا و سنگ نمک که تبلیغات نادرستی در مورد مصرف آنها می شود استفاده نکنند زیرا اولا به مقدار کافی حاوی ید نبوده و بعلت داشتن فلزات سنگین و آلودگی با آلاینده های شیمیایی کارخانجات صنعتی که وارد آب دریاها و اقیانوس ها می شوند بسیار مضر بوده و با خطر ایجاد سرطان همراه هستند.


